Description
बी.एच.आई.ई.-143: पर्यावरण का इतिहास
अध्यापक जाँच सत्रीय कार्य
पाठ्यक्रम कोड: बी.एच.आई.ई.-143
सत्रीय कार्य कोड: बी.एच.आई.ई.-143/एम.एस.टी./टी.एम.ए./2026-2027
अधिकतम अंक: 100
नोट: यह सत्रीय कार्य तीन भागों में विभाजित है। आपको तीनों भागों के सभी प्रश्नों के उत्तर देने हैं।
सत्रीय कार्य – I
निम्नलिखित वर्णनात्मक श्रेणी प्रश्नों के उत्तर लगभग 500 शब्दों (प्रत्येक) में दीजिए। प्रत्येक प्रश्न 20 अंकों का है।
1) ‘पारिस्थितिकीय नारीवाद’ से आप क्या समझते हैं? भारतीय संदर्भ में पारिस्थितिकीय नारीवाद को स्पष्ट करते हुए व्याख्या कीजिए। 20
2) भारत में पर्यावरण की रक्षा करने में गैर-सरकारी संगठनों (NGOs) और पर्यावरणीय आंदोलनों की भूमिका पर टिप्पणी कीजिए। 20
सत्रीय कार्य – II
निम्नलिखित मध्यम श्रेणी प्रश्नों के उत्तर लगभग 250 शब्दों (प्रत्येक) में दीजिए। प्रत्येक प्रश्न 10 अंकों का है।
3) मध्यकालीन भारत में मानव-पर्यावरण संबंध, अंतःक्रिया तथा अंतराफलक को आप किस प्रकार देखते हैं? 10
4) ‘हरित साम्राज्यवाद’ को परिभाषित कीजिए। हरित साम्राज्यवाद के प्रति यूरोपीय उपनिवेशवाद के नजरिये का आकलन कीजिए। 10
5) भारतीय दर्शन में वनों, झीलों आदि जैसे पर्यावरणीय तत्वों एवं घटकों को किस प्रकार दर्शाया गया है? 10
सत्रीय कार्य – III
निम्नलिखित लघु श्रेणी प्रश्नों के उत्तर लगभग 100 शब्दों (प्रत्येक) में दीजिए। प्रत्येक प्रश्न 6 अंकों का है।
6) पर्यावरणीय इतिहास 6
7) प्राचीन भारत के दौरान नदी-घाटी सभ्यताओं में जल संसाधनों की भूमिका 6
8) ईस्ट इंडिया कम्पनी के अंतर्गत शिकार 6
9) जैवविविधता और पर्यावरणीय संरक्षण 6
10) संगम युग के दौरान तिणै की अवधारणा 6



Reviews
There are no reviews yet.